လွခ်င္သူမ်ား

ဂ်ပန္မွာ “ရယ္တဲ့သူဆီ နတ္ဘုရားၾကြတယ္”ဆိုတဲ့ အဆိုေလးရွိပါတယ္။ အဲဒီအဆိုဟာ တကယ္သိပၸံနည္းက်တဲ့ အေျခအျမစ္ရွိတဲ့ စကားလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ပါးစပ္ကို အက်ယ္ၾကီးဖြင့္ျပီး အားရပါးရ ရယ္ေမာပစ္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္ ေအာက္စီဂ်င္အမ်ားၾကီးကို လက္ခံယူလိုက္သလိုျဖစ္တယ္။ အသက္ကို အားရးပါးရ ရႈလိုက္သလိုမ်ိဳး ေသြးထဲကို ေအာက္စီဂ်င္ေရာက္သြားတယ္။ ဒီေတာ့ ဦးေႏွာက္ကို ပိုလန္းေစတယ္။ ခႏ ၱာကိုယ္ကို အေမာေျပေစတယ္။ ေနာက္ျပီး ေရာဂါကိုခုခံကာကြယ္နိုင္စြမ္းကို အားေပးတယ္။ ေသြးလမ္းေၾကာင္း နဲ႔ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းကို မွန္ေစတဲ့အတြက္ ႏွစ္ျခိဳက္စြာ အိပ္ေပ်ာ္ေစတယ္။

ေနာက္ျပီး မ်ားမ်ားရယ္ေမာတတ္သူဟာ စိတ္ဖိစီးမႈကို ျမန္ျမန္ေမ့ေလ်ာ့ေစျပီး ကာယကံရွင္တင္မက ပတ္၀န္းက်င္ကိုပါ စိတ္ခ်မ္းေျမ့ေစပါတယ္။ စိတ္ေရာကိုယ္ေရာ က်န္းမာေစတဲ့အတြက္လည္း စိတ္ခ်မ္းသာျခင္းသုခကို ရေစတယ္။ လူတစ္ေယာက္ ေပ်ာ္ရႊင္ရယ္ေမာေစျခင္းဟာ သူ႔မိသားစုကိုပါ ေပ်ာ္ရႊင္ေစနိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ မိသားစုအားလံုးအတြက္ ခ်မ္းသာသုခ ပဲ မဟုတ္ပါလား။

ဒါေၾကာင့္ တေနကုန္ပင္ပန္းလာခဲ့တဲ့ အေမာေလးေတြ ေျပသြားေအာင္ အိမ္ေရာက္တာနဲ႔ တီဗီြကဟာသအစီအစဥ္ေတြ နားေထာင္လိုက္၊ဒါမွမဟုတ္ အင္တာနက္မွာ ရယ္ရတဲ့ ဟာသေလးေတြ ေလွ်ာက္ဖတ္ အားရပါးရသာ ရယ္ပစ္လိုက္ပါ။ (ေၾကာ္ျငာ။ ။ လသာညေတာ့ ရယ္ခ်င္လာရင္ Youtube က just for laugh အစီအစဥ္ေတြ ရွာျပီး ၾကည့္ရယ္ပစ္လိုက္တာ. ဒီလိုမ်ိဳး။ ရယ္တဲ့သူ လွ၏ လို႔ဆိုလို႔ ...ပိုလွေအာင္လို... ။

သူငယ္ခ်င္းေလးမ်ား အားလံုးလည္း တေန႔တၾကိမ္ အနည္းဆံုးေတာ့ အားရပါးရ ရယ္ျဖစ္ေအာင္ရယ္လိုက္ေနာ္။ လွခ်င္သူမ်ား မ်ားမ်ားရယ္ေပးၾကပါလို႔...

လသာည..ပါ။

Reference－ 笑いは天然の睡眠薬　ကို ဘာသာျပန္တာပါ။

ၾကံၾကံဖန္ဖန္ ေျပာမယ္။

မေျပာရရင္ မေနနိုင္တဲ့ မင္းအတြက္

“မေန႔ကေလ...xxxxxxxxxx ”
“အင္း ဟုတ္တယ္..xxxxxxxxxxxx.. ဟဲလို ဟဲလို---..”
“ဟင္ စကားေျပာလို႔ေတာင္ မကုန္ေသးဘူး၊ ဖုန္းဘတ္ထရီက ကုန္သြားျပီ.ေတာက္”

သူနဲ႔သာဖုန္းေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဖုန္းပူရင္္ပူပါေစ၊ ဘတ္ထရီေဒါင္းတဲ့အထိ ေျပာမွာပဲဆိုတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေလးမ်ား၊ တကယ္ ဘတ္ထရီကုန္သြားေတာ့လည္း ေျပာစရာမကုန္လို႔ စိတ္ညစ္ေနသူ သူငယ္ခ်င္းေလးမ်ား၊ ဖုန္းသာေျပာတာ ဖုန္းchargerကို ရိုရိုေသေသ မကိုင္ေတာ့ ၀ါးစားသလို တစ္ခုျပီးတစ္ခု၀ယ္လို႔မဆံုးတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေလးမ်ားအတြက္ သတင္းေကာင္းပါ။

ဖုန္းေျပာရင္း ဘတ္ထရီကုန္လည္း စိတ္မပူနဲ႔။ လသာညက တီထြင္ထား..အဲေလ က်ိဳတိုတကၠသိုလ္က ေက်ာင္းသားေတြကို တီထြင္ခိုင္းထားတယ္။ မင္းအိမ္အျပင္ဘက္ ေကာင္းကင္မွာ မင္းအတြက္ အဆင္သင့္လႊင့္ထားတဲ့ မိုးပ်ံပူေဖာင္းေတြရွိေနေပးမယ္။ ဖုန္းဘတ္ထရီကုန္ရင္ အျပင္ထြက္ ဖုန္းေလးကိုင္ျပီး လမ္းေလွ်ာက္လိုက္ရံုနဲ႔ ေအာ္တိုဘတ္ထရီျပည့္ေအာင္ စီစဥ္ထားတယ္။ အဲဒီ အစီအစဥ္ ေအာင္ျမင္ရင္ လသာညကုမၸဏီကေန႔ ဘတ္ထရီအားျဖည့္မိုးပ်ံပူေဖာင္းကို ေစ်းခ်ိဳခ်ိဳနဲ႔ ပင္ရင္းျဖန္႔ခ်ီပါမယ္။ လိုခ်င္သူမ်ား စာရင္းေပးပါ။

ဘာနံ႔လဲ

လူတိုင္းမွာ ကိုယ္န႔ံဆိုတာရွိတယ္။ တစ္ရက္ကေန ၂ရက္ကူးတဲ့အခ်ိန္ ေရမ်ားမခ်ိဳးရင္ ေႏြရာသီမ်ားဆို ေခၽြးနံေလးက တသင္းသင္း နံေစာ္ပံုခ်င္းေတာ့ တူမယ္ထင္တယ္ ။

ဒါေပမဲ့ ဂ်ပန္နိုင္ငံက ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ သုေတသနလုပ္တဲ့သူေတြေၾကာင့္ ထူးဆန္းတဲ့ အရာတစ္ခုကို ေတြ႔ရွိခဲ့ရတယ္။ သုေတသနက အသက္အပိုင္းအျခားမတူတဲ့ အမ်ိဳးသား ၅၀၀ေယာက္ကိုပါ။ သူတို႔တေနကုန္၀တ္ထားတဲ့ အကႌ်ကို ခ်က္ခ်င္းမေလွ်ာ္ပဲ ေနာက္တေန႔မွာ ယူလာခိုင္းပါတယ္။ အသက္အရြယ္အလိုက္ အကႌ်ေတြကို အုပ္စုခဲြပါတယ္။ ျပီးရင္ ရနံပိုင္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူပုဂၢိဳလ္မ်ားက ၎အနံေတြကို ရႈျပီး အနံကို ဆံုးျဖတ္ေစပါတယ္။

အဲဒီမွာ သူမ်ားနဲ႔မတူ ထူးျခားတဲ့ အနံပိုင္ရွင္အရြယ္အပိုင္းအျခားကို သြားေတြ႔ပါတယ္တဲ့..။ အဲဒါကေတာ့ အသက္ ၃၀ပတ္၀န္းက်င္ (၂၅-၃၅)အရြယ္က လြဲျပီး က်န္အသက္အပိုင္းအျခားကအမ်ိဳးသားေတြဟာ တူညီတဲ့ ေခၽြးနံထြက္ပါတယ္တဲ့။ (၂၅-၃၅)အရြယ္ကေတာ့ တမူထူးတဲ့ အနံ႔ကို ပိုင္ဆိုင္သတဲ့..။ ဘာနံထြက္မယ္ထင္လဲ.. ။

ေအာ္..အေျဖ ဟုတ္လား ေျပာျပရမွာေပါ့ေလ။ ဒါနဲ႔ အားလံုး အင္းလ်ားကန္က အေၾကာ္စားဖူးလား။ မစားဖူးေတာင္ မနက္ကို ပဲျပဳတ္သည္နဲ႔ အျပိဳင္ လာလာေရာင္းတဲ့ ဘူးသီးေၾကာ္၊ ဘယာေၾကာ္ေရာ စားဖူးလား။ အေၾကာ္သည္ၾကီးအိမ္က အေၾကာ္ေၾကာ္ထားတဲ့ ဆီနံကို ေမႊးၾကည့္ဖူးလား..။ မေမႊးဘူးရင္ ကိုယ့္ဘာသာေၾကာ္ျပီး အေၾကာ္ဆီကိုေမႊးၾကည့္..အဲဒီအနံ႔။ အဲဒါပဲ...

တေန႔တာ အေမာမ်ားေျပေပ်ာက္ၾကပါေစ။
လသာည.. ပါ။
Reference : : ၉လပိုင္း ၇-ရက္ေန႔ ညပိုင္း ၇-နာရီNHK news ။ တကယ္က သတင္းက အမ်ားၾကီးပဲ။ အဲဒီႏွစ္ခုပဲ မွတ္မိလို႔..။

အထီးက်န္ဆန္ျခင္း

တခ်ိဳ႔လူေတြက ရွိရင္းစဲြအသက္ထက္ ငယ္တယ္လို႔ထင္ရတယ္။ တခ်ိဳ႔လူေတြက ရွိရင္းစဲြအသက္ထက္ အိုမင္းသေရာင္ျမင္ရတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ???

စိတ္သိပံြပညာရွင္John T. Cacioppo နဲ႔ William Patrickက ေျပာတယ္။ အထီးက်န္ခံစားျခင္းက လူကို အိုမင္း ရင့္ေရာ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္တဲ့။

အထီးက်န္ခံစားမႈဆိုတာ လူတိုင္းလူတိုင္းၾကံဳဖူးပါတယ္။ ဥပမာ.. အသက္၅ ႏွစ္ျပည့္လို႔ ေက်ာင္းကို စသြားရတုန္းက မ်က္ႏွာစိမ္းေတြၾကားထဲမွာ က်န္ခဲ့ရမွာ အားငယ္လြန္းလို႔ မိဘလက္ကို တင္းတင္းဆုပ္လို႔ ငိုဖူးမယ္။ ေနာက္ အခင္ဆံုးသူငယ္ခ်င္းႏွင့္ ခဲြခြာတုန္းက၊ ကိုယ့္ခ်စ္ခင္သူတစ္ဦးဦး ဆံုးပါးသြားစဥ္က မ်က္ရည္ေတြနဲ႔ အားငယ္မႈ၊ အထီးက်န္ခံစားမႈကို အလိုလိုခံစားမိမယ္။

လူသားအားလံုးမွာ အထီးက်န္ခ်ိန္ဆိုတာ ရပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္နာမည္ၾကီးသူ၊ ခြန္အားၾကီးသူျဖစ္ျဖစ္ တခ်ိန္ေတာ့ အထီးက်န္စိတ္ ခံစားဖူးတဲ့သူခ်ည္းပါပဲ..။ ဒါေပမဲ့.. တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္။ အဲဒီ အထီးက်န္ခံစားမႈကို ခဏတျဖဳတ္ပဲခံစားျပီး တြန္းလွန္နိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားမွ ျဖစ္ပါမယ္။ မၾကိဳးစားနိုင္ခဲ့ရင္ အထီးက်န္ခံစားမႈဟာ ေရာဂါတစ္ခုလို ကာယကံရွင္ကို အျမစ္တြယ္ေစပါတယ္တဲ့။

Cacioppo နဲ႔ Patrick ကေျပာတယ္။

“Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection”ပါတဲ့.။

အထီးက်န္ဆန္ခံစားမႈဟာ လူတစ္ေယာက္ရဲ့ သြင္ျပင္အမူအယာကို ေလးလံထိုင္းမိႈင္းေစတယ္။ ဒါတင္မက stress hormonesကို ျဖစ္ေစတယ္။ ခႏ ၱာ ကိုယ္တြင္း လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ၾကန္႔ၾကာေစပါတယ္။ ဒီေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ လူမ်ားစြာကို ေစာစီးစြာ ရင့္ေရာ္ေစပါတယ္တဲ့။

ဒါအျပင္ အထီးက်န္ဆန္ျခင္းေၾကာင့္ အယ္ဇိုင္းမား ေရာဂါကို ျဖစ္ေစတတ္တယ္။ အထီးက်န္ဆန္ေနတဲ့လူေတြဟာ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း ကို အျမဲခံစားရတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ့္ကို ယံုၾကည္မႈေလ်ာ့ေစတယ္။ လူေတြၾကားထဲမွာေနရင္း အလိုလို သိမ္ငယ္လာေစတယ္။ အထီးက်န္ျခင္းဟာ လူကို တခါတရံ ရူးသြပ္သလို ခံစားရေစတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း တရားရံုးက ျပစ္ဒဏ္ေတြထဲမွာ နယ္ႏွင္ဒဏ္ဆိုတာပါ၀င္ေနတာေပါ့။ နယ္ႏွင္ဒဏ္ဆိုတာ တရားခံရဲ့စိတ္ကို အၾကီးမားဆံုးျပစ္ဒဏ္ခတ္ျခင္းလို႔ သတ္မွတ္လို႔ရပါတယ္။ သူေသသည္အထိ အထီးက်န္ခံစားေစဖို႔ ထိုသူ႔စိတ္ကို ေသဒဏ္ေပးျခင္းပါပဲ။

အထီးက်န္ခံစားမႈဆိုတာ စိတ္က်ေရာဂါ(depression)နဲ႔တူသလားလို႔ ေမးရင္ အေျဖက “မတူပါဘူး”ျဖစ္ပါတယ္။ အထီးက်န္ခံစားမႈဆိုတာ ေဆးေသာက္၊ တရားထိုင္လို႔ မေပ်ာက္ဘူး။ သူက ေရာဂါမွ မဟုတ္တာ။

ဒါဆို ဘယ္နည္းနဲ႔ ကုစားၾကမလဲ..။ အထီးက်န္ျခင္းကို ေဆးေသာက္ျပီး မေပ်ာက္ေစနိုင္ေပမဲ့ ကုသနည္းေတာ့ ရွိပါတယ္။ Cacioppo နဲ႔ Patrick ရဲ့ cognitive behavioral therapy ပါ။သူတို႔က ဒီလိုေျပာတယ္။ “EASE ”တဲ့...

Eက “Extend yourself.” တျခားသူေတြနဲ႔ ေျဖးေျဖးခ်င္း ဆက္သြယ္ေပါင္းသင္းၾကည့္ပါ။ တစ္ေယာက္တည္း မေနပါနဲ႔။

A က having an “Action plan.” အဖဲြအစည္းတစ္ခုခုထဲမွာပါ၀င္ၾကည့္ပါ။ ဥပမာ ေဘာလံုးအသင္း၊ အဆိုအကသင္တန္းစသည္.. (ေၾကာ္ျငာ၀င္တာ။ ။ သူငယ္ခ်င္း.. ဘေလာ့ေရးျပီး အင္တာနက္ထဲမွာ သူငယ္ခ်င္းေလးေတြ ဖဲြ႔ၾကည့္ရင္ေကာ.. :D )

S က“Selection.” သူငယ္ခ်င္းမိတ္ေဆြကို ေရြးေပါင္းပါ။ ပိုက္ဆံ၊ရာထူးၾကည့္ေပါင္းဖို႔ ေျပာတာမဟုတ္ပါဘူး။ စိတ္ေနစိတ္ထား၊ ၀ါသနာတူသူကို ေရြးေပါင္းမွ ေရရွည္မွာလက္တဲြညီမွာေလ..

E က “Expect the best.”အေကာင္းျမင္စိတ္ေလးပါ ထားေပါ့ေနာ္။

တကယ္ေတာ့ လူဆိုတာ လူေတြထဲမွာသာ ေပ်ာ္၀င္က်က္စားလိုတဲ့သတၱ၀ါပါ။ ဒီလိုေတြးလိုက္ရင္ အေျဖက အလိုလို ထြက္လာတယ္။ လူသားအခ်င္းခ်င္း ဂရုစိုက္ျခင္းဆိုတာပါပဲ.။ လူသားေတြရဲ့ အဓိက လိုအင္ေတြထဲမွာ လူသားအခ်င္းခ်င္း နားလည္မႈ၊ အျပန္အလွန္ ဂရုစိုက္မႈ၊ အေကာင္းျမင္မူေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ အလုပ္ကို ပင္ပန္းစြာလုပ္ေနေပမဲ့ အမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာေပ်ာ္ရႊင္ေနသူဟာ အလုပ္မလုပ္ပဲသက္ေတာင့္သက္သာေနရျပီး တစ္ဦးတည္း အထီးက်န္ခံစားေနသူထက္စာရင္ မ်က္ႏွာကအျပံဳးဟာ ပ်ိဳျမစ္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အားလံုးပဲ ပ်ိဳျမစ္နုနယ္ နုိင္ၾကပါေစ..။

လသာည..ပါ..။

မီးနီကို ျဖတ္သူ

ညေနက ေက်ာင္းလမ္းမွတ္တိုင္နားက မီးပိြဳင့္မွာ မီးနီေစာင့္ေနရင္း ေဘးပတ္၀န္းက်င္ကို ေငးၾကည့္မိတယ္။ မီးပိြဳင့္နားမွာ ေက်ာင္းသား သံုးေလးေယာက္နဲ႔ ဆရာနဲ႔တူသူ ၂ေယာက္ရွိေနခဲ့တယ္။ မီးနီလို႔ ေစာင့္ေနရေပမဲ့ ကားအသြားအလာက ရွင္းေနခဲ့တယ္။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ အလ်င္စလိုျဖစ္ေနဟန္တူတဲ့ ေက်ာင္းသန္႔ရွင္းေရးအလုပ္သမားတစ္ဦးဟာ မီးစိမ္းတဲ့အထိ မေစာင့္ပဲ ျဖတ္သြားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ေစာင့္ေနသူ ေက်ာင္းသားအားလံုးက ထိုလူၾကီးကို အထင္ေသးသလို လွမ္းၾကည့္လိုက္ခ်ိန္မွာ ေစာင့္ေနသူဆရာႏွစ္ေယာက္ထဲက ဆရာတစ္ဦးဟာ ေစာင့္ရတာကို စိတ္မရွည္ဟန္နဲ႔ မီးနီထဲကို ျဖတ္သြားပါေတာ့တယ္။ အလုပ္သမားၾကီး ျဖတ္တုန္းက အထင္ေသးဟန္ရွိေနတဲ့ ေက်ာင္းသားအားလံုးလိုလို လမ္းကို ကူးျဖတ္သြားတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ေၾသာ္....

အဲလဘတ္ ဘန္ဒူလာရဲ့ Social cognitive theory က ဒီလိုေျပာတယ္။ လူ၊ ပတ္၀န္းက်င္၊ အျပဳအမူ ဒီသံုးခုဟာ အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္ေနပါတယ္တဲ့။

၁) လူဟာ ပတ္၀န္းက်င္မတူရင္ ျပဳမူပံု အျပဳအမူမတူတတ္ဘူးတဲ့။ အခုနက ေက်ာင္းသားေတြဟာ ကားေတြအမ်ားၾကီး ျဖတ္သန္းေနတဲ့ ေန႔လည္ခ်ိန္ျဖစ္ခဲ့ရင္ စည္းကမ္းေဖာက္တဲ့ အျပဳအမူကို ျပဳမူမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လမ္းကို ျဖတ္ကူးသြားသူ ဆရာသည္လည္း သူ႔ထက္ အၾကီးအကဲ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔သာ သြားလာေနခ်ိန္ဆို ဒီလိုလုပ္မယ္မထင္ပါဘူး။

၂) လူနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ဆက္စပ္ေနတယ္။ ကားေတြအမ်ားၾကီး ျဖတ္သန္းေနတဲ့ ေန႔လည္ခ်ိန္မွာ ေမာ္ေတာ္ပီကယ္ေတြ အမ်ားၾကီး ေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့ရင္ စည္းကမ္းေဖာက္တဲ့ အျပဳအမူကို ျပဳမူခ်င္မွျပဳမူမွာပါ ။ အရင္စလို မျဖတ္ပဲ ေအးေအးေဆးေဆး အေညာင္းေျပလမ္းေလွ်ာက္ခ်ိန္ဆိုလည္း ဒီလိုျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မွာ..။

၃) ဒီလိုအေျခအေနၾကံဳတိုင္း လူတိုင္း ဒီလိုျပဳမူလိမ့္မယ္လို႔ ေျပာလို႔မရပါဘူး။ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ့ အက်င့္စရိုက္က သူအျပဳအမူကို ထိန္းသိမ္းသြားတာမို႔ အျပဳအမူမတူနိုင္ပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္ အဓိကကေတာ့ သူမ်ားျပဳမူလို႔၊ ဆရာကျပဳမူလို႔၊ သူငယ္ခ်င္းက ဒါမ်ိဳးလုပ္လို႔ ဆိုတာထက္ ကိုယ့္ရဲ့ self-regulation က ပိုအေရးၾကီးတယ္။ လူကြယ္ရာလည္း စည္းကမ္းမေဖာက္နဲ႔ေနာ္ လသာည..၊ ဟုတ္ကဲ့...။

(ေၾသာ္.. ေျပာဖို႔ ေမ့သြားတယ္။ အခုနက ျဖတ္သြားတဲ့ ေက်ာင္းသားထဲမွာ လသာညလည္းေက်ာင္းသားဆိုေတာ့ ျဖတ္မိသြား မိလို႔ ကိုယ့္ဘာသာဆံုးမေနတာပါ။ ဘယ္သူကိုမွ မေျပာဘူး လသာညကို ေျပာတာေနာ္ :D )

လသာည..ပါ

Reference: Schunk, D. H., & Pajares, F. (2002). The development of academic self-regulation. In A. Wigfield & J. Eccles (Eds.), Development of achievement motivation (pp. 16-31). San Diego: Academic Press.